Powtarzające się świadczenia niepieniężne w spółce z o.o. pod lupą ZUS.

Powtarzające się świadczenia niepieniężne w spółce z o.o. to temat, który jeszcze kilka lat temu budził stosunkowo niewielkie zainteresowanie, choć konstrukcja ta, uregulowana w art. 176 Kodeksu spółek handlowych, była już wtedy uznawana za jedno z najpopularniejszych rozwiązań pozwalających na wypłatę wynagrodzenia wspólnikom spółek z ograniczoną odpowiedzialnością bez obowiązku opłacania składek ZUS. Po wejściu w życie Polskiego Ładu zainteresowanie tą konstrukcją znacząco wzrosło.

Obecnie sytuacja wygląda jednak zupełnie inaczej. ZUS oraz Narodowy Fundusz Zdrowia coraz częściej kontrolują rozliczenia oparte na art. 176 k.s.h., a najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje na znacznie bardziej restrykcyjne podejście do tego rozwiązania.

Czy oznacza to koniec wykorzystywania powtarzających się świadczeń niepieniężnych? Niekoniecznie. Oznacza jednak, że przedsiębiorcy powinni znacznie ostrożniej oceniać ryzyko i odpowiednio przygotować się na ewentualną kontrolę.

Czym są powtarzające się świadczenia niepieniężne z art. 176 k.s.h.?

Art. 176 Kodeksu spółek handlowych pozwala zobowiązać wspólnika spółki z o.o. do wykonywania na rzecz spółki powtarzających się świadczeń niepieniężnych. W zamian wspólnik otrzymuje wynagrodzenie określone w umowie spółki.

Przez wiele lat rozwiązanie to było wykorzystywane jako alternatywa dla umowy o pracę czy umowy zlecenia, ponieważ wynagrodzenie wypłacane na tej podstawie nie było co do zasady objęte składkami ZUS.

W praktyce wiele spółek wykorzystywało art. 176 k.s.h. jako element planowania podatkowego i optymalizacji kosztów prowadzenia działalności.

Dlaczego ZUS zmienił podejście do art. 176 k.s.h.?

W ostatnich miesiącach widoczna jest wyraźna zmiana praktyki organów. ZUS coraz częściej analizuje rzeczywisty charakter wykonywanych przez wspólników czynności, a nie wyłącznie zapisy umowy spółki.

Kluczowe znaczenie mają wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z:

• 27 lutego 2025 r. (II GSK 1336/24),
• 27 maja 2025 r. (II GSK 1893/24),
• 12 czerwca 2025 r. (II GSK 2412/24).

Z orzeczeń tych wynika, że obowiązki wspólnika wynikające z art. 176 k.s.h.:

• powinny mieć rzeczywiście charakter korporacyjny,
• nie mogą zastępować stałego wykonywania usług na rzecz spółki,
• nie mogą odpowiadać czynnościom typowym dla umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług.

Jeżeli wspólnik w praktyce wykonuje bieżące, regularne obowiązki charakterystyczne dla usług świadczonych na rzecz spółki, organy mogą uznać, że wynagrodzenie powinno zostać objęte składkami na ubezpieczenia społeczne i składką zdrowotną.

Czy powtarzające się świadczenia niepieniężne w spółce z o.o. nadal są legalne?

Tak. Sam art. 176 k.s.h. nadal obowiązuje i nie został uchylony.

Nie oznacza to również, że każda konstrukcja oparta na powtarzających się świadczeniach niepieniężnych jest nieprawidłowa.

W dalszym ciągu możliwe jest stosowanie tego rozwiązania, pod warunkiem że:

• przedmiot świadczeń odpowiada konstrukcji przewidzianej przez ustawodawcę,
• obowiązki mają rzeczywiście charakter korporacyjny,
• świadczenia nie zastępują stałej współpracy usługowej.

Zmieniło się jednak otoczenie prawne i praktyka kontrolna. Ryzyko zakwestionowania rozliczeń przez ZUS jest dziś znacznie większe niż jeszcze kilka lat temu.

Jak przygotować się na kontrolę ZUS?

Przedsiębiorcy korzystający z art. 176 k.s.h. nie powinni zakładać, że odpowiedni zapis w umowie spółki zapewni im bezpieczeństwo.

Obecnie kluczowe znaczenie ma odpowiednia dokumentacja potwierdzająca sposób wykonywania świadczeń.

Warto zadbać przede wszystkim o:

• szczegółowe dokumentowanie każdego wykonanego świadczenia,
• wykazywanie, że świadczenia mają charakter powtarzalny, a nie ciągły,
• potwierdzanie korporacyjnego charakteru wykonywanych obowiązków,
• gromadzenie dowodów wykonania poszczególnych świadczeń.

W przypadku kontroli właśnie dokumentacja może stanowić najważniejszy argument przemawiający za prawidłowością przyjętego modelu rozliczeń.

Jakie mogą być konsekwencje zakwestionowania rozliczeń?

Jeżeli ZUS uzna, że wynagrodzenie wypłacane na podstawie art. 176 k.s.h. powinno podlegać oskładkowaniu, skutki mogą być bardzo dotkliwe.

Spółka może zostać zobowiązana do:

• zapłaty zaległych składek ZUS,
• uregulowania odsetek za zwłokę,
• skorygowania wcześniejszych rozliczeń.

Na tym jednak konsekwencje mogą się nie zakończyć.

Jeżeli spółka pokryje składki, które zgodnie z przepisami powinny zostać sfinansowane przez wspólnika, po jego stronie może powstać dodatkowy przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia, co rodzi kolejne skutki podatkowe.

Komentarz ekspertki

„Jeszcze niedawno powtarzające się świadczenia niepieniężne były jednym z najczęściej rekomendowanych rozwiązań dla wspólników spółek z o.o. Obecnie obserwujemy jednak wyraźną zmianę podejścia ZUS i sądów administracyjnych. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorcy korzystający z art. 176 k.s.h. powinni przeprowadzić przegląd obowiązujących rozwiązań i ocenić poziom ryzyka. W wielu przypadkach warto rozważyć ich modyfikację lub przygotowanie dokumentacji, która pozwoli skutecznie bronić przyjętego modelu rozliczeń podczas ewentualnej kontroli.”

— Magdalena Tomaszewska, doradca podatkowy

Co oznacza aktualna linia orzecznicza dla przedsiębiorców?

Obecna praktyka organów pokazuje, że powtarzające się świadczenia niepieniężne przestały być rozwiązaniem, które można uznać za standardowy element optymalizacji kosztów prowadzenia działalności.

Nie oznacza to zakazu ich stosowania, ale wymaga:

• indywidualnej analizy każdego przypadku,
• prawidłowego skonstruowania zapisów umowy spółki,
• właściwego określenia charakteru świadczeń,
• rzetelnego dokumentowania ich wykonywania,
• świadomej oceny ryzyka ewentualnego sporu z ZUS.

Przed wdrożeniem lub kontynuowaniem tego rozwiązania warto zweryfikować, czy obecny model funkcjonowania spółki odpowiada wymaganiom wynikającym z aktualnej praktyki organów i orzecznictwa sądów.

FAQ – ZUS a powtarzające się świadczenia niepieniężne – najczęstsze pytania

Skorzystaj ze wsparcia ekspertów

Jeżeli Twoja spółka korzysta z powtarzających się świadczeń niepieniężnych lub planuje wdrożenie takiego rozwiązania, warto przeprowadzić analizę obowiązujących zapisów oraz sposobu ich realizacji. Eksperci Neofin pomogą ocenić ryzyko, przygotować dokumentację i wskazać rozwiązania dostosowane do aktualnej praktyki ZUS oraz orzecznictwa sądów.